GEBELİK ve TİROİD HASTALIKLARI

HAMİLELİK PLANLIYORSANIZ TİROİD MUAYENESİ OLUN!

Hamile kalmaya karar verdiyseniz veya hamile kaldığınızı anladığınız zaman ilk olarak yaptırmanız gereken kan tahlillerinde biri açlık kan şekeri, diğeri de tiroid hormonları ölçümüdür. Eğer tiroid hormonlarında anormallik varsa guatr konusunda deneyimli bir uzman tarafından muayene edilip daha ileri tetkikler yapılmalıdır. Böylece mevcut tiroid hormon bozukluğunun nedeni ortaya çıkarılıp doğru ve yeterli tedavi yapılır. Bu safhadan sonra hamilelik planlanmalıdır. Bazı tiroid hastalıkları hamile kalmanıza engel olabilir. Örneğin, tiroid hormon yetmezliği (hipotiroidizm) ve yüksek antikorla birlikte bulunan tiroid iltihabı (Haşimato Hastalığı) olanlarda hamile kalmak güçtür.

EĞER HAMİLEYSENİZ

En kısa sürede kadın doğum uzmanınızla görüşüp serbest T3, serbest T4, TSHisimli hormonlarınızın ve anti-tg ve anti-tpo antikorların ölçülmesini talep edin. Bunlarda bir anormallik varsa guatr konusunda deneyimli bir uzmanla görüşün.

HAMİLELERDE HANGİ TİROİD HASTALIKLARI GÖRÜLÜR?

Bütün tiroid hastalıkları hamilelerde de görülür, ancak gerek tetkik gerekse tedavi hamilelerde özellikler arz eder. Yapılan yanlışlar sadece anneyi değil, aynı zamanda bebeği de etkiler. Daha önce mevcut olan tiroid hastalıkları hamilelik sırasında daha belirgin bir hale gelir ve daha gürültülü seyreder. Bu da hem hamilenin hem de bebeğin sağlığını ve hatta hayatını tehdit edebilir. Bu nedenle tiroid hastalıkları hamilelik öncesinde tedavi edilip kontrol altına alınmalıdır. Ayrıca, tiroid hastalığı olduğu bilinen bir kadın hamile kaldığında kadın doğum uzmanı tarafından en kısa sürede bir deneyimli bir guatr uzmanına yönlendirilip hasta hamilelik boyunca guatr ve kadın doğum uzmanlarınca yakından takip edilmelidir. Yine de hamilelerde daha önce mevcut olmasa da her türden tiroid hormon bozukluğu ortaya çıkabilir.

HAMİLELERDE NE TÜR TİROİD TETKİKİ YAPILMALIDIR?

Ultrasonografi güvenle yapılabilir, yapılmalıdır. Dopler’e gerek yoktur. Diğer insanlardan farklı olarak, tarama amacıyla sadece TSH ölçümü hamilelerde yeterli olmaz! Çünkü TSH cevabi bir hormon olup hamilenin hızla değişen tiroid hormon düzeyine cevap olarak ancak aylar sonra yükselmeye başlar ki bu dönemde bebek tiroid hormonsuz kalabilir. Bu nedenle hamilelerde TSH, serbest T3, serbest T4 hormonları ölçülmelidir. Hamilelerde T3 ve T4 değil serbest T3 ve serbest FT4 ölçülür; T3 ve T4 denildiği zaman otomatikman Total T3 ve Total T4 yapılır. Total T3 ve Total ise hamilelerde ölçülmez çünkü çoğunlukla hasta normal olduğu halde bu ölçüm sonuçları hep yüksek çıkar, hastayı ve hekimi yanıltıp zehirli guatr tanısı konulmasına neden olur.

Hamilelerde bazen TSH çok düşer. Bu ciddi bir klinik durumdur. Çünkü bu hamilelerin gerçekten bir tiroid hastalığı nedeniyle mi (örneğin zehirli guatr) yoksa normal bir gelişim nedeniyle mi (örneğin hamilenin kanında normalde artan beta HCG etkisiyle) TSH düşüklüğü olduğu anlaşılmalıdır. Zira çoklu hamileliliklerde (örneğin ikiz ve üçüz) kanda artmış olan gonodotropinler TSH düşüklüğü nedeni olabilir. Bu çoğunlukla yanlış anlaşılıp ‘hamilede zehirli guatr var’ şeklinde yorumlanıp hamileliğin sonlandırılmasına kadar giden karalar verilmektedir.

HAMİLELERDE NE TÜR TİROİD TETKİKİ YAPILMAZ?

Hamilelerde tiroid sintigrafisi ve hormon uyarma testleri uygulanmaz. Hamilelerde Nodüle ince aspirasyon biyopsisi yapılması da tavsiye edilmez.

HAMİLELERDE ZEHİRLİ GUATR

Hamilelerde tiroid hormonları aşırı düzeyde üretilirse bu duruma zehirli guatr (hipertiroidizm) diyoruz. Bu hastalık hamileliğin erken döneminde ortaya çıkarsa bebeğin anne karnında ölümü ve düşük görülebilir. Eğer hastalık hamileliğin son aylarında ortaya çıkarsa annenin hayatı bebekten daha fazla tehlikeye girer. Yine de doğum olursa çok özel tedbirler ve guatr konusunda deneyimli bir uzman işbirliği ile doğum veya sezaryen gerçekleştirilmelidir. Bu durumda bebeğin zeka düzeyinin düşük olması çoğunlukla mümkün değildir.

 

HAMİLELERDE TİROİD HORMON YETMEZLİĞİ (HİPOTİROİDİZM)

Hamilelerde tiroid hormonlarının düşük, TSH’ın yüksek olduğu durumlar ciddi alarm belirtisi olup yakından izlemek gereken bir tablodur. Bu durum tiroid hormon yetersizliği yani hipotiroidizm belirtisidir. Ancak, hamilelerde özel bir durum olabilir.  Bazen TSH normal iken dahi kandaki tiroid hormonları düşük olur. Bu durumda tedaviye derhal başlanmalıdır. Aksi halde hem annenin tiroid bezesi büyür, gereğinden fazla kilo alır, kabızlık başlar, hem de anne rahmindeki bebeğin zihinsel ve fiziksel gelişimi bozulabilir. Bu hamilelerde yeterli tiroid hormonu verildiğinde bebeğin normal zeka ve fiziksel gelişimi sağlanır.

Hamilelerde tiroid hormon yetersizliği sanıldığından çok daha yaygındır. En önemlisi de ne yazık ki bu yetersizlik çoğunlukla ne kadın doğum uzmanının ne de hastanın aklına gelmemektedir.  Bir de üstelik henüz ülkemizde yeni doğan bebeğe tiroid taraması yapılmadığı için tiroid hormon yetmezliği doğum sonrasında da tedavi edilmeyip bebeğin zeka  fiziksel gelişimi daha da bozulmaktadır.

HAŞİMATO HASTALIĞI OLAN HAMİLELER

Haşimato hastalarının oto-antikorları yüksek iken hamile kalmasında güçlükler yaşanabilir. Haşimato hastalığına neden olan oto-antikorlar hamilelik süresince kısmen düşebilir, ancak mevcut hormon yetmezliği daha belirgin hale gelir. Hamilelerde tiroid hormon yetmezliği sık görüldüğü için yakından takiple hormon dozu (miktarı) hamilelik ve emzirme hatta lohusalık süresince artırılmalıdır.

HAMİLELERDE TİROİD NODÜLÜ

Hamilelerde her tür nodül saptanabilir. Bu nodüllere yönelik tedavi doğum sonrasına ertelenmelidir.  Çünkü hamilelerde tiroid kanseri çok nadir bir durumdur. Hatta hamilelerde bütün kanserler nadirdir. Bu nedenle hamilelerdeki nodüller ultrasonografi ile incelenmeli, aynı anda tiroid hormonları yüksek (zehirli guatr) yoksa başka bir işlem yapılmadan ‘pasif takip’ yapılmalıdır.

HAMİLELERİN TİROİD HASTALIKLARI YÖNÜNDEN TAKİBİ

Hamilelerde hormonal sistemlerin tümünde ciddi değişim olması kaçınılmazdır. Tiroid de bu değişimlerden nasibini almaktadır. Bu çerçevede vücudun iyot ihtiyacı ve tiroid hormonu ihtiyacı artmaktadır. Bu nedenle hamilelerde tiroid hormonlarının her 3 ayda bir ölçülmesi gerekir; zira her üç aylık dönemlerde tiroid hormon ihtiyacı değişiklik göstermektedir. En önemlisi, hamilelik öncesinde tiroid hastalığı olanların, hamilelik süresince bir kadın doğum uzmanına ilaveten bir de guatr uzmanınca yakından takibi gerekir.